Aktualności
2010-03-19
Polski Internet Optyczny PIONIER
Sieć naukowa w momencie powstania PIONIERA w 2003 roku

Szerokopasmowo i opty(misty)cznie.

Koniec XX wieku to czas wielkich przemian i rozwoju techniki, między innymi, a może nawet przede wszystkim, w dziedzinie informatyki i telekomunikacji. Określa się go najczęściej mianem rewolucji informacyjnej, szczególnie widocznej wkrajach technologicznie zaawansowanych. Bardzo dużą rolę w tym procesie odegrała nauka i z pewnością dlatego uważa się, iż rewolucja ta dała początek społeczeństwa opartego na wiedzy.

Prowadzone w wysokorozwiniętych gospodarkach postindustrialnych, zakrojone na szeroką skalę prace badawczo- rozwojowe w zakresie technologii, usług iaplikacji dla Społeczeństwa Informacyjnego, wyzwoliły impuls do kontynuowania takich działań również w Polsce. Coraz większe zapotrzebowanie na szybki dostęp do wiedzy i informacji dostępnej przez Internet, który także umożliwia współpracę z naukowcami na całym świecie, pobudziło do „marzenia” obudowie krajowej, naukowej, szerokopasmowej sieci optycznej. W kraju, wostatnich latach XX wieku, istniały już miejskie sieci komputerowe (MAN) wgłównych ośrodkach akademickich (Gdańsk, Gliwice, Kraków, Łódź, Poznań, Toruń, Warszawa, Wrocław), posiadające własne światłowody na terenie miast. Cechowały się one dużą szybkością dostępu jednostek naukowych do sieci oraz nowoczesnymi technologiami transmisji. Z inicjatywy polskiego środowiska naukowego w połowie roku 1997 powstał zalążek krajowej szerokopasmowej sieci naukowej (Gliwice, Łódź, Poznań, a następnie Gdańsk). Sieć ta początkowo funkcjonowała pod nazwą POL-34 i zapewniała nie tylko szybką komunikację pomiędzy ośrodkami akademickimi, ale również umożliwiała testowanie pilotowych usług i aplikacji wposzczególnych jednostkach. Sieć działała w oparciu o infrastrukturę technologiczną niezależnych operatorów: TEL-ENERGO i TK PKP, ze względu na posiadaną przez nie strukturę telekomunikacyjną. Z czasem, zapotrzebowanie polskiego środowiska naukowego na większe przepustowości spowodowało, że pasmo 34 Mb/s, jakie oferowała sieć POL-34, stało się niewystarczające. Sieć ta rosła w siłę, przechodząc przez kolejne stadia rozwoju (POL-155, POL-622), aby wroku 2003 przeobrazić się w sieć PIONIER, a w ciągu kilku następnych lat, stać się jedną z najnowocześniejszych szerokopasmowych sieci optycznych na świecie.

Podstawą do budowy sieci PIONIER stał się program „PIONIER: Polski Internet Optyczny – Zaawansowane Aplikacje, Usługi i Technologie dla Społeczeństwa Informacyjnego”. Program został zaakceptowany w 2000 roku i przyjęty do realizacji w roku następnym przez Komitet Badań Naukowych (KBN), pełniący wówczas funkcję Ministerstwa Nauki. Dwa lata później, 25 listopada 2003 roku w Kazimierzu Dolnym nad Wisłą, przedstawiciele 22 jednostek wiodących MAN i KDM podpisali umowę o utworzeniu „Konsorcjum PIONIER Akademickich Sieci Komputerowych i Centrów Komputerów Dużej Mocy”. Rada Konsorcjum PIONIER, określiła politykę użytkowania sieci PIONIER, a także zasady eksploatacji, zarządzania i współpracy z innymi instytucjami krajowymi i zagranicznymi. Jako inwestora zastępczego inwestycji ijednocześnie operatora sieci optycznej, Konsorcjum wybrało Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe, afiliowane przy Instytucie Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu.

Celem Konsorcjum jest budowa Ogólnopolskiej Sieci Optycznej PIONIER odużej przepustowości, a także jej eksploatacja, utrzymanie i zarządzanie oraz rozwijanie i wzbogacanie o nowoczesne aplikacje. Choć działania te stanowią istotny element rządowego planu rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego, to przede wszystkim przyczyniają się do rozbudowy nowoczesnej infrastruktury informatycznej, stanowiącej podstawę dla badań naukowych z zakresu teleinformatyki, czy nauk obliczeniowych.

Zasadniczym celem, któremu ma służyć sieć, jest obsługa całego krajowego  środowiska akademickiego i naukowego oraz wspomaganie realizowanych przez to środowisko projektów badawczych i edukacyjnych. Z uwagi na rozległość, unikalność i wysoki poziom techniczny infrastruktury i usług oferowanych w sieci PIONIER, Konsorcjum  wspomaga także inicjatywy administracji państwowej i samorządowej w realizacji budowy Społeczeństwa Informacyjnego opartego na wiedzy. Program PIONIER zakładał wybudowanie, należącej do polskiego środowiska naukowego, własnej infrastruktury światłowodowej o długości ponad 5200 km. W chwili obecnej w trakcie budowy pozostaje już tylko 1200 km.

Sieć PIONIER jest pierwszą w Europie krajową siecią akademicką, która wykorzystuje własne włókna światło- wodowe. Transmisja realizowana jest w systemie DWDM w technologii 10 Gigabit Ethernet (obecnie po dwa kanały 10 GE w każdej relacji). Aktualnie prowadzone są wstępne badania i testy nad implementacją w sieci PIONIER technologii 40 Gigabit Ethernet lub 100 Gigabit Ethernet, w zależności od dostępnych na rynku urządzeń. Budowana z funduszy KBN, a następnie Ministerstwa Nauki i Informatyzacji, sieć PIONIER łączy obecnie 21 MAN-ów i 5 centrów Komputerów Dużej Mocy.

Przyszłość sieci PIONIER ściśle związana jest z realizacją koncepcji programu PIONIER2 2007-2013 (będącej kontynuacją programu PIONIER 2001-2005), a w szczególności implementacją jego I etapu - projektu PLATON (Platforma Obsługi Nauki). W wyniku jego realizacji, w 2013 roku, środowisko naukowe zyska nie tylko nowe usługi w istniejącej już sieci, ale także, a może nawet przede wszystkim, zintegrowane platformy świadczenia tych usług w oparciu o rozproszoną architekturę gridową. Do takich usług należą między innymi: wideokonferencje wysokiej jakości, usługi autoryzowanego dostępu do sieci naukowych za pomocą technologii bezprzewodowych - Eduroam, usługi kampusowe dostarczające aplikacje na żądanie zarówno w systemie MS Windows jak i Linux, usługi powszechnej archiwizacji i usługa naukowej interaktywnej telewizji HD. Planowane jest również wdrożenie usługi telefonii internetowej – VoIP, a także usługi autoryzacji za pomocą technologii infrastruktury klucza publicznego – PKI.

Konsorcjum PIONIER niejednokrotnie kierowało do jednostek samorządowych, administracyjnych i naukowych zaproszenia oraz oferty współpracy w ramach rozwoju infrastruktury informatycznej nauki i Społeczeństwa Infor- macyjnego. Mimo, iż dotychczas propozycje te nie spotkały się z aktywnym zainteresowaniem adresatów, to jednak konieczność wspólnego przeciwdziałania „wykluczeniu cyfrowemu”, zarówno grup społecznych jak też obszarów administracji samorządowej i państwowej, sprawia, iż wciąż istnieje pilna potrzeba dążenia do współdziałania w tym zakresie. Tak więc zaproszenie Konsorcjum PIONIER pozostaje nadal aktualne.

Uczelnie i jednostki badawczo-rozwojowe będące członkami Konsorcjum PIONIER:

●    Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie,
●    Instytut Chemii Bioorganicznej PAN - Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe w Poznaniu,
●    Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach,
●    Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa NASK w Warszawie,
●    Politechnika Białostocka,
●    Politechnika Częstochowska,
●    Politechnika Gdańska,
●    Politechnika Koszalińska,
●    Politechnika Łódzka,
●    Politechnika Radomska,  
●    Politechnika Rzeszowska im. Ignacego Łukasiewicza,
●    Politechnika Szczecińska,
●    Politechnika Śląska Centrum Komputerowe w Gliwicach,
●    Politechnika Świętokrzyska w Kielcach,
●    Politechnika Wrocławska,
●    Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, LubMAN UMCS w Lublinie,
●    Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu,
●    Uniwersytet Opolski,
●    Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy,
●    Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie,
●    Uniwersytet Warszawski, Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego,
●    Uniwersytet Zielonogórski.

Katarzyna Siudzińska, PCSS