Aktualności
2010-05-19
TORMAN
05-19Dziedzictwo Mikołaja Kopernika
Dzisiejszym mieszkańcom Torunia ich miasto kojarzy się nie tylko z genialnym średniowiecznym Koper- nikiem, ale również z nowoczesną światłowodową siecią komputerową TORMAN.

Olbrzymie zapotrzebowanie na Internet i zaawansowane usługi informatyczne spowodowały, że ta nowoczesna iszerokopasmowa sieć komputerowa pełni dziś bardzo ważną funkcję w regionie kujawsko-pomorskim. Zaspakaja ona wzakresie usług sieciowych potrzeby nie tylko środowiska akademicko-naukowego, ale również administracji samorządowej i państwowej, szkół, szpitali i wielu podmiotów gospodarczych.

Już w latach 1985-1990 prowadzono w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika wToruniu eksperymentalne prace nad budową lokalnej sieci światłowodowej tzw. Cambridge Ring. W 1990 r. w ramach centralnego projektu CPBR nr 8.13 zbudowano Pomorską Akademicką Sieć Komputerową PASK, obejmującą środowiska akademicko-naukowe Torunia, Bydgoszczy i Gdańska. Jej koordynatorem był Ogólnouczelniany Ośrodek Obliczeniowy UMK. W latach 1991-1992 uruchomiono w Toruniu regionalny węzeł EARN (European Academic and Research Network) i NASK (Naukowa iAkademicka Sieć Komputerowa), obsługujące użytkowników z Torunia, Bydgoszczy i Olsztyna. Z raczkującego wówczas Internetu, dostępnego poprzez węzeł NASK AGS+, korzystało ok. 1500 użytkowników. Satelitarne łącze z Torunia do Warszawy posiadało przepustowość 64 kb/s. Było ono zestawione w ramach skandynawskiego systemu TELE-X.

Prognozowany dynamiczny rozwój Internetu zaowocował powstaniem inicjatywy budowy miejskiej światłowodowej sieci komputerowej. 30 marca 1993 r. zostało podpisane inicjatywne Porozumienie w sprawie budowy w Toruniu miejskiej sieci komputerowej TORMAN. Jednostką koordynującą inwestycję budowy i utrzymania sieci TORMAN wyznaczono Ogólnouczelniany Ośrodek Obliczeniowy UMK (OOO); pierwotnie przyjęty stan organizacyjny – poza wewnętrznym w UMK przekształceniem wcześniejszych jednostek informatyczno-sieciowych w obecne Uczelniane Centrum Informatyczne – pozostał bez zmian do dnia dzisiejszego.

W chwili zakończenia I etapu budowy sieci TOR-MAN i jej uroczystego otwarcia 14 lutego 1995 r., sieć wyposażona była w routery/węzły Cisco AGS+ w układzie pierścienia FDDI i liczyła 13,1 km traktów światłowodowych. Z sieci korzystało wówczas ok. 5 tysięcy użytkowników. Wkolejnych latach sieć TORMAN migrowała w kierunku technologii ATM, a następnie w kierunku technologii Ethernet i GigaEthernet. Równolegle w połowie lat 90-tych nastąpiła transformacja ogólnopolskiej sieci środowiska akade-micko-naukowego. Wszystkie akademickie sieci miejskie „przeszły” z krajowego kręgosłupa NASK na infrastrukturę POL-34/PIONIER.

Sieć TORMAN poprzez 75 sieci LAN obsługuje obecnie ok. 68 tys. użytkowników zlokalizowanych na terenie gminy Toruń, w Piwnicach pod Toruniem iw Grudziądzu. W zależności od potrzeb, sieci LAN połączone są z siecią TORMAN portami o przepustowości od 10 Mb/s do 1.000 Mb/s. Główne części kręgosłupa sieci TORMAN posiadają przepustowość 10 Gb/s. Na obszarze gminy Toruń i do Piwnic dla potrzeb transmisji TORMAN wykorzystuje się łącznie 82,2 km własnych traktów światłowodowych. Usytuowane są one w kanalizacji teletechnicznej TP S.A., UMK oraz Garnizonowego Węzła Łączności. Wramach lokalnej łączności regionalnej sieci TORMAN wykorzystuje się dodatkowo włókna regionalne PIONIER w relacjach: Toruń - Chełmno - Grudziądz i Toruń - Bydgoszcz.

Zusług sieci TORMAN korzystają wszyscy użytkownicy środowiska akademicko-naukowego i badawczo-rozwojowego, szkoły, szpitale, jednostki administracji państwowej i samorządowej, jednostki telewizji kablowej, przed- siębiorstwa państwowe i firmy prywatne. Za obsługę i utrzymanie sieci TORMAN odpowiedzialny jest zespół pracowników z Uczelnianego Centrum Informatycznego UMK, głównie z Laboratorium TORMAN.

Sieć TORMAN stanowi integralną część ogólnopolskiej sieci środowiska akademicko-naukowego PIONIER, której regionalny węzeł jest zainstalowany wToruniu. Aktualnie sieć TORMAN korzysta z następujących połączeń/portów zewnętrznych: PIONIER – 1*10 Gb/s (MAN), PIONIER – 2*10 Gb/s (VLBI Piwnice), PIONIER/Level3 – 600 Mb/s (Internet zagraniczny), PIONIER /TPNET – 35 Mb/s.

Toruńskie środowisko MAN na przestrzeni ostatnich lat wniosło szereg akcentów innowacyjno-wdrożeniowych na rzecz rozwoju infrastruktury i aplikacji informatycznych dla potrzeb regionu i kraju. To m.in. w Toruniu została zorganizowana 11-12 września 1991 roku pierwsza w Polsce międzynarodowa konferencja dotycząca Internetu i protokołu TCP/IP, a w dniach 10-11 maja 1997 roku również w Toruniu odbyło się seminarium i inicjatywne spotkanie przed- stawicieli polskich środowisk MAN, początkujące powstanie ogólnopolskiej sieci akademickiej POL-34. Bardzo aktywnie prowadzona była w regionie inicjatywa udostępniania użytkownikom Internetu; i tak, 15 września 1993 roku, pierwszą szkołą średnią w Polsce włączoną do Internetu było IV LO w Toruniu. Pierwszą szkołę wojskową w Polsce - Wyższą Szkołę Oficerską w Toruniu,  włączono do Internetu dnia 29 grudnia 1993 r. Również pierwsze pozytywne testy  transmisji pomiędzy węzłami DWDM, 10 Gb/s w sieci PIONIER zostały przeprowadzone 24 czerwca 2003 r. pomiędzy Toruniem (UMK) a Bydgoszczą (ATR).

Wramach europejskiego projektu prac radioastronomicznych VLBI, do europejskiego systemu radioteleskopów zostało włączone Centrum Astronomiczne UMK w Piwnicach. Dla potrzeb badań radioastronomicznych i połączenia Piwnic zkoordynującym ośrodkiem w Holandii, uruchomiono z sukcesem i oddano do eksploatacji w relacji: Piwnice – Toruń – Poznań - Holandia dwa kanały transmisyjne 10 GB/s, zestawione przez sieć TORMAN i PIONIER.

Ważnym zasobem sieciowym są toruńskie aplikacje biblioteczne. Wspólny serwer zainstalowany w UCI UMK, obsługuje procesy katalogowania i wypożyczania w bibliotekach uczelni Torunia iBydgoszczy. Serwer ten pełni również funkcję specjalistycznej kartoteki dla ponad 50 bibliotek naukowych i akademickich w Polsce.

Lokalne środowisko TORMAN  wspiera działalność sieci PIONIER w ramach implementacji I etapu projektu Platforma Obsługi Nauki PLATON. Aktywnie uczestniczy jako jednostka koordynująca  projekt  pt. „Usługi Eduroam”  oraz jako jednostka realizująca projekt „Wdrożenie infrastruktury klucza publicznego PKI dla użytkowników sieci PIONIER”. Środowisko uczestniczy również w pozostałych projektach ujętych wtzw. „Kontenerze usług wspólnych” projektu PLATON.
Sieć TORMAN od początku powstania swoją działalnością wspierała szereg inicjatyw  środowiska naukowego; za swoją dotychczasową działalność Akademicka Sieć Komputerowa TORMAN oraz Uczelniane Centrum Informatyczne UMK  (i jej poprzednie jednostki) były wielokrotnie wyróżnione przez JM Rektora UMK Toruń, JM Rektora ATR Bydgoszcz, Kuratora Oświaty Włocławek. Zostały również wyróżnione dyplomami Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego i Prezydenta Miasta Torunia.

Jerzy Żenkiewicz, UCI UMK