Aktualności
2010-05-14
IPv6
Protokół na pełen gwizdek.
Protokół IPv6, oczekiwany jako naturalny następca wobec wyczerpującej się puli adresów IPv4, zdążył się już nieco zestarzeć od czasu jego pierwszej specyfikacji. Mimo ogromnego nim zainteresowania w świecie naukowym jak i komercyjnym na przestrzeni ostatnich lat, niewiele sieci czy też dostawców usług zdecydowało się go uruchomić produkcyjnie. Co najwyżej znajduje się on raczej na etapie wdrożeń testowych i bardzo rzadko jest oferowany produkcyjnie dla klientów. Istnieją jednak sieci, gdzie działa on już na pełen „gwizdek” od dawna; siecią taką jest PIONIER.

Początki
Początki protokołu IPv6 sięgają roku 1995, kiedy pojawiła się jego specyfikacja. Od następnego roku społeczność sieciowa zaczęła uruchamiać IPv6 wsieciach testowych, w ten sposób powstała sieć 6bone. Również w Polsce powstało kilka serwerów 6bone oferujących połączenia tunelowane IPv6 wIPv4 dla wszystkich zainteresowanych. Sieć 6bone była dobrym środowiskiem na zapoznanie się z protokołem, przeprowadzanie testów, rozwój usług iaplikacji. Protokół IPv6 spotkał się z zainteresowaniem wielu ośrodków akademickich, w tym również sieci MAN – konsorcjantów sieci PIONIER. Współpraca nabyta tutaj zaowocowała w późniejszym czasie poważniejszymi wdroże- niami. Z czasem jednak, testowy charakter sieci 6bone oparty o setki i tysiące połączeń tunelowanych, często bardzo wolnych lub niedziałających, zaczął coraz bardziej doskwierać i utrudniać bardziej poważne testy czy wdrożenia. Dlatego w magiczny dzień 2006/06/06 (data z trzema szóstkami), ustalony z dużym wyprzedzeniem sieć zamknięto.

Produkcyjny start
Wostatnich latach działania sieci 6bone, a więc przed rokiem 2006, protokół IPv6 zaczął zaglądać „pod strzechy” poważnych operatorów sieciowych. Operatorzy na świecie, jak również sieci MAN wPolsce, zaczęli uzyskiwać produkcyjne pule adresowe IPv6, a następnie uruchamiać IPv6 w swoich sieciach. I tak, europejska sieć naukowa Géant w paździer- niku 2003 uruchomiła produkcyjnie protokół IPv6 oferując go równolegle zIPv4. Zostało to poprzedzone 6-miesięcznym okresem pilotowym. W tym samym roku, za pośrednictwem sieci Géant, do światowego IPv6 została podłączona sieć PIONIER. Proces podłączenia był stosunkowo łatwy, przebiegł bez zakłóceń. Uruchamianie IPv6 w dużej mierze było możliwe dzięki wcześniejszemu doświadczeniu nabytemu czy to w6bone, czy też uczestnictwu PCSS wprojekcie europejskim 6NET poświęconemu IPv6, który umożliwiał przeprowadzenie wielu testów, nabycie doświadczenia przy współpracy pomiędzy wieloma partnerami. Od tego czasu IPv6 w sieci PIONIER działa równolegle zIPv4 i jest oferowany dla wszystkich uczestników sieci.

Dalsze wdrożenia
Co dalej z IPv6 w Pionierze? Wykorzystanie protokołu zależy naturalnie od usług jakie może on zaoferować dla swoich użytkowników. W tym aspekcie widać zaangażowanie, ale i dużą różnorodność w poziomie zaawansowania wdrożeń. Wiele sieci MAN posiada własne pule adresowe i włącza protokół IPv6 dla swoich usług. W pierwszej kolejności dotyczy to zasobów ftp, news, serwerów WWW, DNS czy też poczty. Warto nadmienić że DNS dla domeny narodowej .pl obsługuje IPv6 już od czerwca 2005 roku. Ponadto, wśród uczestników sieci PIONIER w Poznaniu iw Warszawie, uruchomiono dwa węzły SixXS POP (ang. Point of Presence). Umożliwiają one podłączanie się do światowej sieci IPv6 poprzez tunelowanie wIPv4. Jest to rozwiązanie przejściowe dla tych, którzy mają problemy techniczne we włączaniu IPv6 w kręgosłup swojej sieci. Należy wziąć pod uwagę, iż wdrożenie IPv6, zwłaszcza gdy dotyczy sieci produkcyjnych, wymaga ostrożności i odpowiedniej strategii. Po pierwsze należy wziąć pod uwagę, czy istniejące rozwiązania sprzętowe (urządzenia sieciowe, serwery)  oraz programowe (systemy operacyjne, aplikacje serwerowe, bazy danych) wspierają protokół IPv6. W wielu przypadkach nie powinno być z tym problemów, bowiem od wielu lat sprzęt, systemy operacyjne i oprogramowanie jest przystosowywane i testowane pod kątem zgodności z IPv6. W przypadku jednak systemów starszych, sprzed kilku lat, wymagane mogą być nowe inwestycje. Dodatkowo należy wziąć pod uwagę, aby nowe wdrożenia nie zakłóciły dotychczasowego działania sieci, usług i aplikacji. Nie chcemy przecież, by dotychczasowi użytkownicy posiadający tylko IPv4 jak inowi z IPv6 byli niezadowoleni.

Ostatni moment

Pewną przeszkodą w stymulacji wdrożenia IPv6 jest brak wyraźnej rewolucyjnej usługi  czy tez aplikacji, która byłaby sporą zachętą dla operatorów sieci, dostawców usług czy w końcu użytkowników końcowych. Niezaprzeczalnym argumentem jest wyczerpywanie się adresów IPv4. Argument powtarzany od lat, póki co nie jest wystarczająco przekonywujący, choć aktualne symulacje wskazują, iż adresów zabraknie na początku roku 2012. Okres pozostały do tego czasu nie jest stosunkowo długi, bo należy wziąć pod uwagę, że dobre wdrożenia  wymagają odpowiedniego przygotowania, realizacji i testów. Ponadto, taniej jest uruchamiać IPv6 stopniowo, w poszczególnych segmentach sieci, urządzeniach, usługach niż być zmuszonym w ostat- nim momencie do jednego dużego „kroku”. Rok 2012 i spodziewane wyczerpanie adresów IPv4 nie będzie nagłą katastrofą, Internet będzie działał nadal. Można się jednak spodziewać, iż ci bez wdrożonego IPv6 będą mniej konkurencyjni, stracą możliwość urucha- miania nowych usług, przyszłych aplikacji, czy też uczestnictwa w badaniach związanych z nowym protokołem.

Społeczność IPv6 w PIONIERZE i w Polsce – Polska Grupa Robocza IPv6
Na początku rozwoju nowego protokołu istniała szeroka społeczność entuzjastów zgromadzona wokół sieci 6bone, gdzie poprzez grupy dyskusyjne, listy mailowe, IRC, można było otrzymać szerokie wsparcie i wymieniać doświadczenia. Po zamknięciu sieci 6bone społeczność ta uległa rozproszeniu. Aby wypełnić tą lukę i zgromadzić wszystkie zainteresowane strony, z inicjatywy PCSS w 2004 roku powołano Polską Grupę Roboczą IPv6 (ang. Polish IPv6 Task Force). Podobne inicjatywy narodowe (Grupy Robocze – IPv6 Task Forces) istnieją wwielu innych krajach w Europie i na świecie. Grupa ta jest inicjatywą non-profit skupiającą firmy komercyjne, operatorów telekomunikacyjnych, dostawców usług, ośrodki naukowe, w tym uczestników sieci PIONIER, ośrodki przemysłowe, edukacyjne, prasę oraz użytkowników końcowych. Aktywność uczestników skupia się wokół zagadnień takich jak: rozwój infrastruktury sieciowej, zarządzanie sieciami i bezpieczeństwo, wdrażanie, rozwój i testowanie usług i aplikacji, edukacja, wymiana doświadczeń, rozpowszechnianie wyników. Grupa Robocza posiada oficjalna stronę www.pl.ipv6tf.org, ogólnodostępną listę dyskusyjną oraz publiczną bazę wiedzy WIKI IPv6.

Bliższa i dalsza przyszłość IPv6
Wdrażanie IPv6 na coraz szerszą skalę w ujęciu krajowym jest bardzo pożądane. PIONIER dostarcza taką możliwość od 5 lat. Nowy protokół powinien znajdować zastosowanie w nowych aplikacjach i usługach, które będą mogły wnieść nową jakość, bo nie będą ograniczane przez wszechobecną translacje adresów prywatnych opartych o rozwią- zania typu NAT. Dzięki olbrzymiej puli adresowej, każdy będzie mógł posiadać ilość adresów IPv6 wystarczającą mu „na zawsze”. Znów możliwa będzie globalna komunikacja pomiędzy urządzeniami w sieci, tak jak to było na początku Internetu. Dzięki temu będziemy mogli mieć dostęp np. z biura do komputera w domu, systemu alarmowego, kamer, domowych bibliotek filmów imuzyki, czy innych urządzeń domowych korzystających z sieci w niedalekiej przyszłości.

Pule adresowe IPv6

2001:06A0::/32 PL-ICM-20000905
2001:06D8::/32 PL-CYFRONET-20010221
2001:0808::/32 PL-POZMAN-20020710
2001:0908::/32 PL-BYDMAN-20020924
2001:0A10::/32 PL-NASK-20021115
2001:0A48::/32 PL-WASK-20021212
2001:0B10::/32 PL-LODMAN-20030217
2001:4070::/32 PL-TASK-20040712
2001:40F8::/32 PL-OLMAN-20040903
2001:4C58::/32 PL-AMSK-20050420
2001:4C70::/32 PL-POL20050512
2A01:01D8::/32 PL-CKPOLSL-20060919